Skrobia – odpowiednie źródło energii dla koni, czy nie?
Wybór odpowiedniego rodzaju paszy treściwej jest kluczowy, ale jaka właściwie jest właściwa pasza? Odpowiedź nie jest prosta i zależy w dużej mierze od samego konia oraz oczekiwanego poziomu wysiłku lub wydajności. W procesie decyzyjnym ilość skrobi często odgrywa kluczową rolę. Ale czy konie faktycznie potrzebują dodatkowej skrobi – a jeśli tak, to ile? To złożone pytanie, na które nie ma jednej, uniwersalnej odpowiedzi. Dlatego ważne jest, aby najpierw lepiej zrozumieć ten temat.
Czym jest skrobia?
Skrobia to węglowodan, który jest rozkładany w jelicie cienkim konia przez enzym amylazę na cząsteczki glukozy. Te cząsteczki glukozy przedostają się do krwiobiegu i dostarczają koniowi natychmiastowej energii. Skrobia jest wydajnym źródłem energii i odgrywa również rolę w regeneracji mięśni.
Czego potrzebuje koń?
Chociaż nie można zmienić temperamentu konia za pomocą paszy treściwej, można skutecznie wspierać jego wydolność. Jeśli Twojemu koniowi z natury brakuje energii, skrobia może zapewnić mu cenne źródło energii. Aby osiągnąć wysoki poziom wydolności (sportowej), konie potrzebują dostępnej energii, aby sprostać wymaganiom. Zawsze bierz pod uwagę specyficzne potrzeby konia i stawiaj na paszę wysokiej jakości.
Zboża są naturalnie bogate w skrobię. Metody przetwarzania, takie jak kruszenie lub obróbka cieplna (np. gotowanie na parze, dmuchanie), zwiększają strawność i wchłanianie skrobi. Unikaj podawania dużych ilości skrobi w jednym posiłku – rozłóż paszę treściwą na kilka mniejszych posiłków, aby poprawić trawienie.
Wspieranie regeneracji
Skrobia jest szczególnie przydatna podczas krótkich, intensywnych aktywności. Chociaż badania dotyczące koni są wciąż ograniczone, wstępne badania sugerują, że konie regenerują się szybciej po wysiłku, gdy skrobia jest podawana po treningu. W porównaniu z ludźmi, konie potrzebują więcej czasu na uzupełnienie zapasów glikogenu w mięśniach.
Podawanie skrobi przed treningiem wydaje się mniej skuteczne. Jednak badania naukowe (Valberg i in., 2023) wykazały, że diety bogate w skrobię prowadzą do wyższego poziomu glikogenu mięśniowego w porównaniu z dietami ubogimi w skrobię, bogatymi w tłuszcz. Wskazuje to, że karmienie po wysiłku dobrze przetworzonymi (żelatynizowanymi) źródłami skrobi może wspomagać regenerację mięśni.
Przykładowa strawność kukurydzy:
Surowa kukurydza: strawność 29%
Rozdrobniona kukurydza: strawność 47%
Kukurydza poddana obróbce cieplnej: strawność 90%
Nie przesadzaj!
Pomimo swoich zalet, skrobia musi być podawana z umiarem. Zdolność konia do trawienia skrobi jest ograniczona. Jeśli ten próg zostanie przekroczony, niestrawiona skrobia może dotrzeć do jelita grubego, zaburzając mikrobiom jelitowy. Może to prowadzić do problemów zdrowotnych, takich jak biegunka czy kolka.
Należy pamiętać, że negatywne skutki występują zazwyczaj tylko w przypadku diet wysokoskrobiowych (40–50%) (Willing i in., 2009; Linden i in., 2009; Kronfeld i in., 2005). Nie należy więc zbyt pochopnie wyciągać wniosków.
Konie wrażliwe na cukier
Niektóre konie są wrażliwe na cukry — na przykład te z insulinoopornością. Ponieważ skrobia rozkłada się na cukier, niezwykle ważne jest utrzymanie niskiego poziomu skrobi w diecie tych koni.
Zalecenia dla koni wrażliwych na skrobię (np. koni z insulinoopornością):
Podawaj maksymalnie 1 gram skrobi na kg masy ciała na posiłek
Podawaj kilka małych posiłków w ciągu dnia
Zawsze zwracaj uwagę na jakość paszy objętościowej — podstawę każdej diety. Niestety, pasze objętościowe o zawartości cukru powyżej 15% stają się coraz bardziej powszechne.
Olej jako źródło energii
Skrobia może być częściowo zastąpiona innymi źródłami energii, takimi jak olej.
Olej dostarcza więcej energii na gram niż skrobia, ale jest wolniej uwalniany.
Ponadto ilość oleju, którą koń może bezpiecznie spożyć, jest ograniczona, a warto zauważyć, że konie nie są naturalnymi tłuszczożercami.
Wnioski
Skrobia często ma złą sławę, ale może zdecydowanie pozytywnie wpłynąć na wyniki koni sportowych. Jednak każdy koń jest inny, dlatego kluczowe jest dostosowanie paszy do indywidualnych potrzeb. Skrobia jest wydajnym źródłem energii, ale musi być stosowana mądrze ze względu na ograniczoną pojemność trawienną konia. Ta maksymalna pojemność jest jednak wyższa, niż się często podaje. Nie wierz we wszystko, co słyszysz – w razie wątpliwości zawsze skonsultuj się z wykwalifikowanym dietetykiem koni.